แบบทดสอบก่อนเรียน

บทที่ 1 ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการพัฒนาตนเอง ชุมชน สังคม

บทที่ 5 การพัฒนาอาชีพในชุมชนและสังคม

แบบทดสอบหลังเรียน

เรื่องที่ 3 เทคนิคและวิธีการเก็บข้อมูลชุมชน

     เทคนิคและวิธีการเก็บข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาชุมชนมีหลายวิธี เช่น การสังเกต การสัมภาษณ์ การใช้แบบสอบถาม การศึกษาจากเอกสาร การสนทนากลุ่ม การสํารวจ การจัดเวทีประชาคม ส่วนการจะเลือกใช้เทคนิควิธีการใด จึงจะเหมาะสมขึ้นอยู่กับหลาย ๆ ปัจจัย เช่น แหล่งข้อมูล ความสะดวก ความประหยัด ฯลฯ การศึกษาและรวบรวมข้อมูลชุมชน ผู้ศึกษาสามารถกระทําโดยยึดวัตถุประสงค์ของการศึกษา โดยอาจจําแนกประเด็นหลักและประเด็นย่อย เพื่อให้ได้รายละเอียดให้คลอบคลุมทุกด้าน เทคนิควิธีการเก็บข้อมูลมีวิธีต่าง ๆ เช่น

  1. การสังเกต เป็นวิธีการเก็บรวบรวมข้อมูล โดยผู้สังเกตเฝ้าดูพฤติกรรมจริง หรือเหตุการณ์จริง
    โดยผู้สังเกตอาจเข้าไปทํากิจกรรมร่วมในเหตุการณ์ หรือไม่มีส่วนร่วม โดยการเฝ้าดูอยู่ห่าง ๆ ก็ได้การสังเกต มีทั้งแบบที่มีโครงสร้างกับแบบไม่มีโครงสร้าง การสังเกตแบบมีโครงสร้าง ผู้สังเกต ต้องเตรียมหัวข้อ ขอบข่าย ประเด็นที่ต้องใช้ในการสังเกตล่วงหน้า แล้วบันทึกรายละเอียดสิ่งที่สังเกต พบเห็นตามหัวข้อ การสังเกตแบบไม่มีโครงสร้าง เป็นการสังเกตไปเรื่อย ๆ ตามสิ่งที่พบเห็น
  2. การสัมภาษณ์ เป็นวิธีการเก็บข้อมูลโดยผู้สัมภาษณ์และผู้ให้สัมภาษณ์ต้องพบหน้ากันและมีการสัมภาษณ์ซักถาม โดยใช้ภาษาเป็นตัวกลางในการสื่อสาร การสัมภาษณ์ มีทั้งแบบมีโครงสร้างและแบบไม่มีโครงสร้าง การสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง ผู้สัมภาษณ์จะเตรียมคําถามเรียงลําดับคําถามไว้ล่วงหน้า ตามวัตถุประสงค์ของการสัมภาษณ์ ส่วนการสัมภาษณ์แบบไม่มีโครงสร้าง เป็นการสัมภาษณ์แบบพูดคุยไปเรื่อย ๆ จะถามคําถามใดก่อนหลังก็ได้ ไม่มีการเรียงลําดับคําถาม
  3. การใช้แบบสอบถาม ผู้เก็บข้อมูลจะต้องเตรียมและออกแบบ แบบสอบถามล่วงหน้า แบบสอบถามจะประกอบด้วยคําชี้แจง วัตถุประสงค์ รายการข้อมูลที่ต้องการถาม จําแนกเป็นรายข้อให้ผู้ตอบ ตอบตามข้อเท็จจริง
  4. การศึกษาจากเอกสาร เป็นการรวบรวมข้อมูล ที่มีผู้เรียบเรียงไว้แล้ว ในลักษณะของเอกสารประเภทต่าง ๆ เช่น บทความ หนังสือ ตํารา หรือเว็บไซต์ การเก็บข้อมูลด้วยวิธีนี้จะต้องคํานึงถึงความทันสมัย
  5. การสนทนากลุ่ม เป็นการรวบรวมข้อมูลด้านเศรษฐกิจ สังคม ประชากร อาชีพ ฯลฯ จากวงสนทนาที่เป็นผู้ให้ข้อมูลที่ถูกคัดสรร ว่าสามารถให้ข้อมูล ให้คําตอบตรงตามประเด็น คําถามที่ผู้ศึกษาต้องการ มีการถามตอบและถกประเด็นปัญหา โดยเริ่มจากคําถามที่ง่ายต่อการเข้าใจแล้วจึงค่อยเข้าสู่คําถามที่เป็นประเด็นหลักของการศึกษา แล้วจบด้วยคําถามประเด็นย่อย ๆ ขณะเดียวกัน มีผู้บันทึกเก็บข้อมูล จากคําสนทนาพร้อมบรรยากาศ และอากัปกิริยาของสมาชิกกลุ่มแล้ว สรุปเป็นข้อสรุปของการสนทนาแต่ละครั้ง
  6. การสํารวจ การสํารวจข้อมูลชุมชนทําได้ในลักษณะต่าง ๆ เช่น ข้อมูลที่ครอบครัวควรทําเอง ได้แก่ บัญชีรายรับ-รายจ่ายของครอบครัวแต่ละครอบครัว รวมทั้งหนี้สิน ข้อมูลทั่วไปของครอบครัว ได้แก่ จํานวนสมาชิก อายุ การศึกษา รายได้ ที่ทํากิน เครื่องมือ อุปกรณ์ ความรู้ของคนในครอบครัว และ การดูแลสุขภาพ เป็นต้น  ข้อมูลส่วนรวมของชุมชน ได้แก่ ประวัติความเป็นผู้นํา เป็นต้น 
  7. การจัดเวทีประชาคม เป็นการพบปะของผู้คนที่เป็นผู้แทนระดับของกลุ่มต่าง ๆในชุมชนซึ่งผู้คนเหล่านี้มีข้อมูล ประสบการณ์ ความคิดที่หลากหลาย ได้มาร่วมกันแลกเปลี่ยน